อาจารย์มนตรี ตราโมท

อาจารย์มนตรี ตราโมท เกิดที่จังหวัดสุพรรณบุรี ได้เข้าเรียนหนังสือชั้นประถมที่โรงเรียนประจำจังหวัดสุพรรณบุรี เมื่อจบชั้นประถมแล้วไม่มีโอกาสเรียนต่อ เพราะตอนนั้นสุขภาพไม่ดี บ้านติดกับวัดสุวรรณภูมิ ซึ่งเป็นวัดที่มีวงดนตรีปี่พาทย์บรรเลงอยู่เป็นประจำ ทำให้ท่านได้ฟังได้ยินอยู่ทุกวันและท่านก็ชอบด้วย นาน ๆ เข้าก็ได้รู้จักดับ นายวงปี่พาทย์เวลาดนตรีจะไปแสดงงานต่าง ๆ ท่านก็ได้ช่วยหยิบโน่นยกนี่ให้นักดนตรี บางครั้งถือโอกาสไปด้วยจนในที่สุดได้ร่วมตีฆ้อง ถัดจากนั้นก็ไปอยู่สมุทรสงครามเป็นเวลาปีกว่า ๆ ระหว่างปี พ.ศ. 2475 - 2458 จึงเข้าไปอยู่กรุงเทพ ฯ และเข้าเป็นนักเรียนพรานหลวงกรมปี่พาทย์ เมื่ออายุ 17 ปี ต่อมาย้ายไปอยู่กรมมหรสพ สังกัดกรมมหาดเล็ก จนในที่สุดได้รับคัดเลือกไปอยู่วงข้าหลวงเดิม ซึ่งเป็นวงที่มีหน้าที่ตามเสด็จโดยเฉพาะ ต่อมาในรัชกาลที่ 7 กรมมหราพถูกยุบและโอนไปทำงานที่กรมศิลปากรด้วย ขึ้นอยู่กับกระทรวงศึกษาธิการ ท่านก็ถูกโอนไปทำงานที่นี้ด้วย และได้ตำแหน่งสูงขึ้นตามลำดับ คือเป็นหัวหน้าแผนกดุริยางค์ไทย ศิลปินเอก ศิลปินพิเศษ และเป็นผู้เชี่ยวชาญดนตรีไทยประจำกรมศิลปากร ท่านเป็นนักดนตรีที่เชี่ยวชาญทั้งทฤษฎีและปฏิบัติ ในทางปฏิบัติท่านสามารถบรรเลงเครื่องดนตรีได้ทุกเครื่องดนตรี และยังสามารถคิดทางเดี่ยวสำหรับเครื่องดนตรีต่าง ๆ ได้ด้วยส่วนทางทฤษฎีก็นับว่าท่านเป็นผู้เชี่ยวชาญ ผู้รู้การดนตรีไทยหมายเลข 1 ถ้าจะเปรียบก็เสมือนท่านเป็นห้องสมุดดนตรีไทยนั่นเอง เพราะท่านเป็นผู้รู้กว้างขวางและลึกซึ้งอย่างยิ่ง นอกจากนี้ท่านยังเป็นนักแต่งเพลงที่มีชื่อเสียงอีกท่านหนึ่ง เพราะว่าเพลงที่ท่านแต่งล้วนแต่ได้รับความนิยมแพร่หลายในวงการดนตรีไทย ท่านเริ่มแต่งเพลงเมื่อท่านอายุประมาณ 20 ปี

เพลงแรกที่ท่านแต่งคือ ลาวต้อยติ่ง 3 ชั้น นอกจากนี้ก็ยังมีเพลงกล่อมนารีเถา ขอมเงินเถา ขอมทรงเครื่องเถา ขับไม้บัณเฑาะว์ 3 ชั้น เขมรปี่แก้วทางสักวา จระเข้หางยาวทางสักขา ต้นเพลงยาว 3 ชั้น มอญรำดาบเถา เทพพนม 3 ชั้น นางครวญ 2 ชั้น และชั้นเดียวประพาสมหรรณพ 3 ชั้น เทพไสยาสน์ 3 ชั้น กาเรียนทองเถา และโสมส่องแสงเถา เป็นต้น เมื่อท่านแต่งเพลงใดแล้วท่านมักจะแต่งบทขับร้องประกอบเพลงนั้นด้วย

ชีวิตการทำงานของท่านแทบไม่มีเวลาได้พักผ่อนเลย งานที่ทำส่วนมากเป็นงานเกี่ยวกับวิชาการ เช่น เรื่องโขนทางโทรทัศน์ เขียนบทความอธิบายเพลงลงในวารสารศิลปากรประจำ นอกจากนี้ท่านยังได้เขียนบทความและตำราทางวิชาการดนตรีไทยไว้หลายเรื่อง เช่น ดนตรีกับชีวิต ศัพท์สังคีต และดุริยเทพ การละเล่นของไทย คุณงามความดีที่ท่านทำไว้แก่วงดนตรีไทย และแก่ชาติมีมากมาย จนได้รับยกย่องว่าเป็นปรมาจารย์ทางดนตรีไทย และเป็นครูใหญ่ที่ทำพิธีไหว้ครู และครอบให้แก่ศิษย์ทั้งในกรมศิลปากรและภายนอกเป็นประจำ นับว่าเป็นผู้สามารถใช้ความรู้ทางดนตรีไทยให้เป็นประโยชน์อย่างดี โดยปราศจากอคติแก่ศิษย์และราชการตลอดมา จึงเป็นบุคคลที่ควรยกย่องสรรเสริญโดยแท้
อาจารย์มนตรี ตราโมท ถึงแก่กรรมเมื่อ พ.ศ. 2540 ด้วยโรคชรา


ผลงานที่สำคัญที่ประพันธ์ไว้ อาทิเช่น

เพลงโหมโรงรัตนโกสินทร์
โหมโรงขับไม้บัณเฑาะว์
โสมส่องแสง เถา
กล่อมนารี เถา
แขกต่อยหม้อ เถา
ฯลฯ


Last Update 2 March, 2004