เพลง ธรณีร้องไห้ 3 ชั้น

เพลงธรณีร้องไห้ นี้นับว่าเก่าที่สุด เป็นอัตราชั้นเดียว ซึ่งบรรเลงร่วมอยู่ในเพลงประเภท สำหรับบรรเลงต่อท้ายเพลงช้าเรื่องมอญแปลง เพลงธรณีร้องไห้ชั้นเดียวนี้ เป็นเพลง 2 ท่อน เข้าใจว่ามีมาแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา อย่างน้อยก็ตอนกลาง ต่อมาถึงสมัยตอนปลายของกรุงศรีอยุธยากระละคอนได้วิวัฒนาการขึ้น นักร้องและนักดนตรีจึงได้คิดแต่งเพลงธรณีร้องไห้ ขึ้นเป็นอัตรา 2 ชั้น สำหรับใช้ประกอบการแสดงละคอนในบทที่มีอารมณ์โศก แต่เนื่องจากทำนองเพลงแต่ละท่อนสั้นมาก การที่นำมาขยายออกเป็น 2 ชั้น และใช้ร้องประกอบการแสดงละคอน จึงรวมทำนองทั้ง 2 ท่อนเข้าเป็นท่อนเดียว

ราวสมัยต้นรัชกาลที่ 5 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ พระยาประสานดุริยศัพท์ (แปลก ประสานศัพท์) ได้แต่งเพลงธรณีร้องไห้ขึ้นเป็นอัตรา 3 ชั้น พร้อมทั้งทำนองร้องและทำนองดนตรี ในด้านทำนองร้องคงดำเนินเช่นเดียวกับอัตรา 2 ชั้น ที่ปฏิบัติมาในการร้องประกอบการแสดงละคอน คือ รวมทั้งท่อน 1 ท่อน 2 เข้าเป็นท่อนเดียว ส่วนในทางดนตรีนั้นแม้จะบรรเลงรับตลอดทั้งท่อน 1 ท่อน 2 ก็จริง แต่ว่าการบรรเลงนั้นกลับต้นทีละท่อนเหมือนแบบการบรรเลงอัตราชั้นเดียว (ในเพลงเร็ว) ของโบราณ ส่วนทำนองในตอนที่เป็นโยนก็สอดแทรกลูกล้อลูกขัดให้น่าฟังยิ่งขึ้น ตามแบบของการแต่งเพลงประเภทที่มีโยนโดยทั่วไป

ชื่อเพลงธรณีร้องไห้นี้ บางท่านก็เรียกว่า สุธากันแสง แต่บางทีเมื่อเรียกเข้าชุดกัน ตับเพลงมอญร้องไห้ ซึ่งแผลงเรียกว่า "รามัญรันทด" ก็เรียกเพลงธรณีร้องไห้นี้ว่า "กำสรดพสุธา" เมื่อให้สัมผัสกัน


Last Update 1 March, 2004